Kadın tipi saç dökülmesi (KTSD), yetişkin kadınlarda saç dökülmesinin ana nedenidir. Genetik yatkınlığı olan kadınlarda, androjen ve menopoza bağlı hormonal değişikliklerden kaynaklanan KTSD, saçlı derinin tepe ve ön bölgesindeki saç kayıplarını ifade etmek için kullanılır.

Kadın tipi saç dökülmesi başlangıçta, kadınlarda difüz alopesi terimi ile ifade ediliyordu. 1942 yılında Hamilton’un, adrojen hormonlarının, erkeklerde kellik oluşumunda etkin olduğunu göstermesiyle, kellik ‘Androgenetik Alopesi’ terimiyle açıklanmaya başlandı. Androgenetik alopesi terimi, kadınlarda ve erkeklerde kelliğin neden olduğu dökülme biçimini tanımlamak için kullanılıyordu. Her iki cinsiyette de saç önce inceliyor, cansızlaşıyor ve sonunda da dökülüyordu. Ancak kadınlarda erkeklerden farklı olarak, ön saç çizgisinin korunduğu ve saçın tümüne yayılmış bir dökülme karşımıza çıkıyordu. Ayrıca bu tip dökülmenin erkeklerdeki gibi tamamen androjen hormonundan kaynaklandığı da net olarak ortaya konulamayınca, tanımlama kadın tipi saç dökülmesi olarak belirlendi. Dolayısıyla saçın ön, yan ve tepe bölgesindeki dökülmeler ‘erkek tipi saç dökülmesi’, tamamındaki seyrekleşmeler ise ‘kadın tipi saç dökülmesi’ olarak tanımlandı.

Erkek tipi saç dökülmesi hakkında ayrıntılı bilgiye hairsix.com.tr/erkek-tipi-sac-dokulmesi/ bağlantısından erişebilirsiniz.

Belirtileri


Günde ortalama 50 ila 100 arasında saç telinin dökülmesi normal kabul edildiğinden her dökülme kadın tipi saç dökülmesine işaret etmemektedir. Kadın tipi saç dökülmesinin belirtileri sıklıkla, dökülen alanlarda saç derisi görüntüsünün genişlemesi ya da at kuyruğu yaptıkları saçlarında incelme ve küçülme şeklinde olmaktadır [1]. Kadın tipi saç dökülmesi genellikle yavaş ve ilerleyen bir saç dökülmesi şikâyetiyle ortaya çıkar. Ön saç çizgisinin korunduğu kadın tipi saç dökülmesinde, saçlar giderek cansızlaşır, incelir, sonunda da bu incelmeye, dökülme eşlik eder. Nitekim; kadın tipi saç dökülmesi farklı kişiler tarafından 3 farklı model üzerinden kendini göstermektedir. Dolayısıyla ‘Kadın Tipi Saç Dökülmesi Nasıl Anlaşılır’ sorusu bu 3 model üzerinden cevap bulabilir.

Çam Ağacı Modeli

Olsen tarafından tanımlandığı için ‘Olsen tipi’ olarak da adlandırılan çam ağacı şekli dökülmede yaygın bir dökülme yoktur. Orta saç ayrımının genişlemesi şeklinde bir dökülme söz konusudur.

Ludwig Modeli

Ludwig ise kadın tipi saç dökülmesini saçların dökülme yoğunluğuna ve şiddetine göre 1,2 ve 3 şeklinde derecelendirmeyi tercih etmiştir.

1. Derece: Saç ayırımında kısmen bir genişleme gözlemlenirken, tepe kısmındaki saçların yoğunluğunda da azalma gözlemlenir.
2. Derece: Saç ayrım çizgisinde gözle görülecek kadar belirgin bir genişleme söz konusuyken, tepe kısmındaki saç yoğunluğu orta derecede azalma gözlemlenir.
3. Derece: Ön saç çizgisi korunurken, saçın tüm kısmında şiddetli bir dökülme göze çarpar [2].

Hamilton Modeli

Hamilton modeli normalde erkek tipi saç dökülmesini derecelendirmek için kullanılır. Kimi zaman kadınlarda da erkek tipi saç dökülmesi gözlemlendiğinde kadınlarda dökülme tipi belirlenirken Hamilton derecelendirmesi de kullanılabilir. Daha çok erkek tipi saç dökülmelerinde kullanılan Hamilton modelinde dökülme alnın her iki tarafının geriye doğru çekilmesiyle başlar. Hamilton modelinde saçlar tıpkı erkeklerde olduğu gibi ‘M’ şeklinde dökülür. Zamanla da incelerek, tamamen dökülür.

Nedenleri


Kadın tipi saç dökülmesinin nedenleri ile ilgili aslında net bir fikir ortaya konulamamaktadır. Genetik yatkınlığı olan kadınlarda androjenle birlikte menopoza bağlı hormonal değişiklikler nedeniyle oluştuğu düşülmektedir [3]. Dolayısıyla kadın tipi saç dökülmesi, hem adrojene bağlı hem de adrojenden bağımsız hem de genetik gibi etkenlerin dereye girmesiyle oluşur.

Genetik

Kadın tipi saç dökülmesinden etkilenen kişilerin en az yüzde 50’si aile üyelerinde de benzer durumun yaşandığını bildirir. Saç dökülmesi karşısında genetik yatkınlığı bulunan kadınlar, hormonlara ve çevresel faktörlere karşı daha savunmasızdır ve bu faktörlerden daha çabuk etkilenir. Genetik olarak bozuk olan saç kökü, androjenlerin etkisine hızla girer ve yavaş yavaş saçın dökülerek, kelleşmesine neden olur.

Androjen Hormonu

Erkek tipi saç dökülmesinde olduğu gibi kadın tipi saç dökülmesinin gelişiminden en fazla sorumlu olan neden androjen hormonudur. Bunun en güçlü kanıtı da hadım edilen erkeklerin androjen hormonuna karşı duyarsızlaşması ve bu kişilerde kelliğin görülmemesidir [4].

Güçlü androjenler arasında yer alan erkeklik hormonu testosteron, hücrelerde bulunan 5-a enzimi sayesinde dihidrotestosteronuna (DHT) dönüşür. DHT, erkekliğin gelişiminde oldukça önemli bir hormondur. Sakalların çıkması ve penisin büyümesinin sağlayan DHT’nin fazla olması ise saç dökülmesine neden olur. Kadınlarda da testosteron hormonu bulunduğundan, bu hormonun vücutta artması kadınlarda da saç dökülmesinin nedenleri arasında gösterilir. DHT, saçların aktif büyüme sağladığı anajen evreyi kısaltır, saçların dinlendiği telojen evreyi ise uzatır. Böylece büyüme döngüsü bozulan saçlar giderek azalır ve geri dönüşü mümkün olmayacak bir şekilde dökülür.

Menopoz

Kadın tipi saç dökülmesi erkeklerdeki gibi androjene ve kalıtıma bağlı oluşmayabilir. Kadın tipi saç dökülmesini etkileyen nedenler tam olarak açıklanamamış olsa da menopozun da dökülme sürecinde etkili olduğu düşünülmektedir. Menopoz esnasında polikistik over nedenli östrojen hormonu üretiminin azalması, saçın gelişimi üzerinde değişiklikler yaratmıştır. Bu nedenle menopozun kadın tipi saç dökülmesinde etkili olduğundan şüphe edilmektedir [5]. Ayrıca gözle görülür bir saç kaybı problemi olmayan kadınlarda da menopoz sonrası, saç yoğunluğundan ve çapında azalma olduğu gözlemlenmiştir [6]. Bunun dışında, Ludwig modelli bir saç dökülmesi olan kadınlar, menopozdan sonra Hamilton modeli bir dökülme ile de karşılaşabilmektedir.

Çevresel Faktörler

Kadın tipi saç dökülmesi genetik ve hormonların yanı sıra; farklı faktörlere bağlı olarak da tetiklenmektedir. 2012 yılında Amerika’da yapılan bir araştırma da kadın tipi saç dökülmesiyle ilişki çeşitli çevresel faktörler ortaya koymuştur. Psikolojik stres, hipertansiyon, şeker, sigara, çoklu evlilik, yüksek gelir ve çok az fiziksel aktivite bu faktörlerden bazılarıdır [7]. Kadın tipi saç dökülmesinde bu faktörlerin de etkili olduğu belirtilse de, faktörlerin nedensel rolünün daha çok detaylandırılması gerekmektedir.

Kadın Tipi Saç Dökülmesinde Yaşın Etkisi Var Mıdır?

Kadın tipi saç dökülmesi genellikle ergenlik ve menopoz sırasında görülür. Sıklıkla ergenlikten itibaren başlasa da yapılan araştırmalar yaşla birlikte artış yaşadığını göstermektedir. 20’li yaşlarda kadınların yüzde 12’si, 30’lu yaşlarda yüzde 30’u, 60’lı yaşlarda ise yüzde 50’i kadın tipi saç dökülmesi yaşar [8]. Görüldüğü gibi kadın tipi saç dökülmesi, yaş ile birlikte artmaktadır.

Kadın Tipi Saç Dökülmesinin Tedavi Yöntemleri

 

Kadın tipi saç dökülmesi, erken bir zamanda fark edilmiş ise dökülme tedavi edilebilir. Bu tedavilerde amaç saç dökülmesinin ilerlemesini durdurmak ve saçların çıkışını sağlamaktır. Tedavi planlanırken, bir çok etken göz önünde bulundurulur. Saçın sıklığı, çapı, dökülme şiddeti, hormonu, vitamin eksikliği, menopoz öncesi ve sonrası durumu sorgulanır. Tüm koşullar ele alındıktan sonra uygun bir tedavi yöntemi belirlenir. Kadın tipi saç dökülmesi tedavisinde medikal ve cerrahi seçecekler de bulunur alternatif seçenekler de. Burada tedavinin işe yaramasında etkili olan faktör, saçın tamamının dökülmesine fırsat vermemektir.

Medikal Yöntemler

Erkeklerde olduğu gibi kadınlarda da ilk olarak saç dökülmesi durumunda ilaç tedavisi önerilmektedir. Medikal tedavi sınıfında bulunan ve saç dökülmelerinde çoğu ilaç firması tarafından kullanılan iki etken madde vardır. Minoxidil ve Finasterid isimli olan bu maddeler, kıl köklerinin dökülmesini engelleyerek, saçın formuna kavuşmasına yardımcı olur. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından da onaylı olan bu maddeler, kalıcı bir tedavi bir tedavi sunmamaktadır. Kullanıldığı süre boyunca etkili olan bu ilaçlar, tamamen dökülen saçlarda ise etkili olamamaktadır. Ayrıca bu ilaçlar prospektüsünde ifade ettiği gibi çeşitli yan etkilere de (meme büyümesi, libido ve spermin azalması, cilt kuruluğu) sebebiyet vermektedir. Bu iki etken maddeye ek olarak kadın tipi saç dökülmesi tedavisinde anti-androjen içerikli ilaçlar da önerilmektedir.

Dermokozmetik Yöntemler

Dermokozmetik yöntemler bugün estetik amaçlı kullanılan popüler tedavi yöntemlerinden biri olmaktadır. Özellikle saç dökülmelerinde en çok, PRP, saç mezoterapisi ve saç lazeri kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin saç dökülmesine karşı etkin bir tedavi yöntemi olduğu kanıtlanmasa da, saçı beslediği düşülmektedir.

PRP

Platelet Rich Plazma (PRP)da kişinin kendi kanı kullanılarak, saç döngüsünün daha sağlıklı olması amaçlanmaktadır. PRP, kişiden alınan kanın, santrifüj işleminden geçirdikten sonra enjektör yardımıyla kişinin saçına uygulanmasıdır. Santrifüj işlemiyle kandaki trombositler ayrıştırılarak, kanın pıhtılaşması sağlanır. Pıhtılaşan kan dokuyu iyileştirerek, saçın sağlıklı olmasına katkı sağlar. Yaklaşık 30 dakika süren PRP, kişinin acı eşiğine bağlı olarak hafif sızılara neden olabilmektedir.

Saç Mezoterapisi

Saç mezoterapisi ise çeşitli vitaminler ve mineralleri içeren bir ilaç karışımıyla gerçekleştirilir. Özel iğnelerle küçük dozlar halinde saçlı deriye enjekte edilir. Enjekte edilirken derinin orta kısmında olan kılcal damarlar hedeflenmektedir. Böylece saç telleri, kılcal damarlara ulaşan ilaç sayesinde güçlenip, beslenmektedir.

Mezoterapinin saç ve saç dökülmesi üzerindeki etkisi ile ilgili ayrıntılı bilgiye sahip olmak isterseniz, hairsix.com.tr/sac-mezoterapisi/ bağlantısını ziyaret edebilirsiniz. 

Lazer

Düşük dozda verilen lazer ışıklarının saçtaki protein sentezini hareketlendirdiği ve böylece incelmiş ve zayıflamış saçları kuvvetlendirdiği öne sürülür.

Cerrahi Yöntemler

Genetik olarak sağlam olan kıl köklerinin toplanarak, saçsız alana nakledilme işlemine dayanan saç ekimi, anestezi altında uygulanır. Kişiye tekrar saçlarını kavuşturma imkanı tanıyan saç ekimi bugün FUE yöntemi kullanılarak gerçekleştirilir. Donör bölgede iz oluşma ihtimalini minimum seviyeye çeken FUE saç ekimiyle doğal bir görünüm elde etmek de mümkündür. Ancak kadın tipi saç dökülmesi yaygın seyrekleşme şeklinde gözlemlendiğinden saçlar ekim için güçsüz kalabilmektedir. Bu nedenden dolayı kadın tipi saç dökülmesinde saç ekimi işlemi tatmin etmeyebilir.

Kaynakça 

[1] American Academy of Dermatology. "Dermatologists Can Help Women Win the Fight Against Common Forms Of Hair Loss’’, https//www.sciencedaily.com/releases/2010/03/100306143329.htm, (E.T:06.03.2010).

[2] İdil Ünal, ‘’ Kadınlarda Androgenetik Alopesi’’, Türkderm, Sayı 1, s:32, 2014.

[3-5] Cevdet Altınyazar - Özlem Bilgiç, ''Kadın Tipi Saç Dökülmesinde Tedavi'', Türkiye Klinikleri J Dermatol, Sayı 6 (4), s:16, 2013.

[4] Ahu Yorulmaz, ‘’Androgenetik Alopesi’’, Çağdaş Tıp Dergisi, Sayı 6 (3), s: 249, 2016

[6] AL. Maunsey ve SW. Reed, ‘’ Diagnosing and treating hair loss’’, Am Fam Physician, Sayı 80 (4), 356-62.

[7] Paulo Müller Ramos ve Helio Amente Miot, ‘’Female Pattern Hair Loss: a clinical and pathophysiological review’’, An BrasDermatol, Sayı 90 (4), s: 529-543, 2015.

[8] İdil Ünal, ‘’ Kadınlarda Androgenetik aAlopesi’’, Türkderm, Sayı 1, s:31, 2014. / Ahu Yorulmaz, ‘’Androgenetik Alopesi’’, Çağdaş Tıp Dergisi, Sayı 6 (3), s: 251, 2016.