Saç Dökülmesi

 

Saç dökülmesi genetik, hormonal ve çevresel faktörlere bağlı olarak ortaya çıkan; yaşa, kişiye, beslenmeye ve cinsiyete göre değişen; kimi durumlarda kalıcı, kimi durumlarda ise geçici olan bir problemdir.

 Günde ortalama 50 ila 100 arasında değişen dökülme normal kabul edilirken, dökülmenin bu sayının üzerine çıkması, tedavi edilmesi gereken hastalık belirtisi olabilmektedir. Kalıtsal dökülme en sık gözlemlenen dökülme tipi olsa da dökülme birçok nedene bağlıdır. Bazı hastalıklar ve tıbbî tedaviler, stres, vitamin eksiklikleri, hormonal ve kadınlarda doğum gibi faktörler de dökülme nedenleri arasında gösterilmektedir. Saçlarda dökülme ilgili farklı birçok neden ortadayken, konunun netleşmesi adına, makale saç dökülmesi ve olası nedenlerini detaylandıracaktır.

Saç Dökülmesi Nasıl Anlaşılır?

•Duşta ya da yastıkta, normalden daha fazla saç öbeği görülüyorsa,

•Erkeklerde tepe kısmında ve şakaklarda; kadınlarda kafa derisine yayılan bir seyrelme gözlemleniyorsa,

•Saç uzama hızında bir düşüş yaşanıyorsa,

•Saç parlaklığı eskisi gibi değilse,

•Saç hafif çekildiğinde, ele 4-5 ya da daha fazla saç teli geliyorsa ve hatta bu sayı gün geçtikçe artıyorsa saç dökülmesi problemi ile karşı kaşıya olunduğunu göstermektedir.

 

Saç Dökülmesi Nedenleri

Cinsiyet fark etmeksizin herkes günde ortalama 50 ila 100 arasında değişen saç dökülmesiyle karşılaşmaktadır. Bu, saç büyüme döngüsünün doğal bir parçasıdır. Büyüme fazı olan anajen, geçiş fazı olan katajen ve son olarak ortalama 3 ay süren dinlenme fazı olan telojen şeklinde ilerleyen bu döngü, her sağlıklı saç kökü tarafından tekrarlanmaktadır [1]. Ancak bazen dökülme genetik yatkınlık, hormonal, psikolojik nedenler, ilaçlar, bazı saçlı deri hastalıkları ve kimyasallara maruz kalma gibi nedenlerden dolayı da bu döngünün dışına çıkabilmektedir.

 

1.Genetik Faktörler:

 

Saç dökülmesinin en yaygın nedeni kalıtsaldır. Her erkek hem de kadınları etkilemektedir. Androgenetik Alopesi olarak isimlendirilen dökülmeler, genetik yatkınlığa sahip kişilerde, androjen hormonu etkisiyle ortaya çıkmaktadır [2]. Ailesinde bu tarz dökülme yaşayan kişilerde görülme olasılığı çok yüksektir. Erkeklerde yan ve arka sınırlarında saç kalacak şekilde, saçlı derinin geriye doğru ilerlemesiyle yaşanan dökülme; kadınlarda ön saç çizginin korunarak, saç hacminde önden arkaya doğru giderek azalma şeklinde saç dökülmesi görülmektedir [3].

 

Okudunuz mu?
Çoğunlukla erkeklerde görüldüğü için ismini de buradan alan dökülme çeşidi olan Erkek Tipi dökülmenin oluşumu, nedenleri ve tedavi yöntemleri hakkında kapsamlı bir yazı.

 

Erkek Tipi Dökülmesi Nedir?

 

2. Hormonal Bozukluklar:

 

Erkeklik hormonu testosteronun bir türevi olan dihidro testosteron (DHT) hormonu, saç köklerinin dökülme nedenlerinden biri olmaktadır. Testesteron ‘5-alfa’ enziminin yardımıyla DHT’ye dönüşerek bir artış yaşamaktadır. DHT hormonunun artışıyla saç folikülleri küçülür ve saç dökülmesini meydana getirir [4]. Ve böylece sağlıklı saçların hayatta kalma imkânı ortadan kalkar. Saç köklerine zarar veren DHT hormonu genellikle erkeklerde dökülme türü olan erkek tipi dökülmenin temel nedenlerinden biri olsa da kadınlarda da görülmektedir.

Kadınlarda saç dökülmesi nedenlerinden biri olan testosteron hormonu aynı zamanda menopoz sırasında ve gebelikte de artmaktadır. Menopoz ve hamilelik öncesi kadın hem östrojen hem de testosteron hormonunu birlikte üretirken, menopoz ve gebelik ile birlikte testosteron hormonunu, östrojen hormonundan daha fazla üretmeye başlar. Bu da kadınlarda dökülmeyi beraberinde getirmektedir.

Tiroid hormonu da saçlarda dökülme nedenleri arasında sık görülen hormon nedenlerinden biri olmaktadır. Dökülme tiroid hormonunun hem azaldığı hem de arttığı durumlarda görülmektedir.

 

3. İlaçlar ve Tedavi Yöntemleri

 

Saç dökülmesi; kalp sorunu, depresyon, diyabet ve yüksek tansiyon için kullanılan bazı ilaçların yan etkileri olarak da ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte kemoterapi gibi bazı tedavi yöntemleri saçların dökülmesine neden olur. Tedavi yöntemleri ve ilaçların yan etkisi olarak özellikle düzenli ilaç kullanımında ortaya çıkan dökülmeler, tedavi bittikten belirli bir süre sonra eski formunu yeniden kazanır. İlaçlarınızın yan etkisi sebebiyle saç dökülmesi yaşadığınızı düşünüyorsanız durumu doktorunuza bildirmeyi ihmal etmeyin. 

 

5. Stres:

 

Yaşanan herhangi bir durum kişide fiziksel ve duygusal bir şok yaratabilir. Kendini stres altında hisseden vücut, saçlarda dökülme şeklinde bir savunma mekanizması geliştirebilir. Bu tip dökülmeler yüksek oranda geçici olmaktadır. Stres başlı başına bir saç dökülmesi neden olabilirken, saç dökülmesine etken de olabilmektedir. Genetik dökülme yaşayan bir kişi aynı zamanda stresli bir süreç geçiriyorsa kalıcı dökülme hızlanır. Stresin saçlar üzerindeki etkisi oldukça fazladır. Stressiz ve huzurlu bir süreç, farklı bir etki söz konusu değilse saçların toparlanması için yeterli olacaktır. 

 

6. Saçların sıkıca toplanması:

 

Bazı saç modelleri sonucunda saçlar, çekilmeye bağlı olarak dökülme yaşayabilir. Ön saç çizgisinin gerilemesi, saçların yanlardan açılması düzenli uygulanan yanlış saç şekillendirme yöntemleri sebebiyle ortaya çıkar. Saç şekillendirme aletleri de bu tip dökülmelerin nedenleri arasında sayılmaktadır. Bu tarz saç dökülmelerinde saç kökleri iltihaplanıp, kalıcı bir saç dökülmesi problemine dönüşebilir. Saç şekillendirme sebebiyle oluşan dökülmelerde, sebep ortadan kalktığında dökülme durur ve saçlar zaman içerisinde eski formuna kavuşur. 

 

7. Vitamin Eksikliği ve Yanlış Beslenme:

 

Beslenme alışkanlıklarıyla saç dökülmesi arasında da bağ bulunmaktadır. Düzensiz ve sağlıksız beslenme beraberinde çeşitli vitamin eksikliklerini getirir. D vitamini, B12, çinko gibi vitaminler saç için önemli olduğundan, bol vitaminli besinleri tüketmek saç dökülmemesi için faydalı olacaktır. Ancak alınan aşırı derecede A vitamini ise saç dökülmesinin nedeni olabilmektedir.

 

8. Kafa Derisi Enfeksiyonları:

 

Sedef hastalığı, deri mantarı, egzama gibi rahatsızlıklar saçın yapısını etkilemektedir. Bu rahatsızlıklar sonucunda dökülme riskiyle karşı karşıya kalınır. Hastalıklar sebebiyle ortaya çıkan dökülmelerde ön koşul saç dökülmesine neden olan hastalığın tedavi edilebilmesidir. Kafa derisi enfeksiyonları sebebiyle saç dökülmesi yaşadığınızı düşünüyorsanız, doktorunuza durumu bildirerek tedaviye başlamnız önerilir. 

 

Saç Dökülmesi Çeşitleri

Saç dökülmesi çeşitleri, ortaya çıkış sebeplerine ayrılır ve kalıcı ya da geçici olabilmektedir. Kalıcı dökülme çeşitleri, ilaç ile tedavi edilemeyen ve saçların tekrar eski haline döndürülme imkanının olmadığı durumlardır. Androgenetik alopesi, difüz dökülme gibi durumlar genetik kaynaklı kalıcı dökülmelere örnektir. Bunun yanı sıra metabolik hastalıklar ve yaşam koşulları sebebiyle ortaya çıkan dökülmeler ise, geçici dökülmelerdir. Geçici saç dökülmelerinde neden ortadan kalktığında saç dökülmesi durur ve saçlar zaman içerisinde eski haline döner. İlaç ve tedavi etkileri sebebiyle ortaya çıkan dökülmeler, saçkıran, stres ve beslenme sorunları sebebiyle ortaya çıkan dökülmeler ve mevsimsel dökülmeler buna örnektir. 

Dökülme çeşidinizin tam olarak anlaşılabilmesi için hormonal ve metabolik testlerin yapılması gerekmektedir. Saçlarınızın normalden fazla döküldüğünü düşünüyorsanız bir dermotoga başvurabilirsiniz. 

 

•   Erkek Tipi Saç Dökülmesi (Androgentik Alopesi):

 

Genetik kökenli bir dökülme türü olan Androgenetik Alopesi hem kadınlarda hem de erkeklerde görülen kalıcı bir dökülme çeşididir. Erkeklerde daha sık görüldüğü için literatüre ‘erkek tipi dökülme’ olarak geçmiştir. Bu dökülme çeşidi, erkeklik hormonu olan testosteronun ‘5-alfa’ enzimiyle DHT’ye dönüşmesiyle gerçekleşir. DHT’ye dönüşen testosteron bu süreçte bir artışa geçer ve kişinin genetik yatkınlığı da varsa kalın saçların giderek incelip, dökülmeyi beraberinde getirir[5]. Kadınlarda bu tip dökülmeler alın çizgisinde herhangi bir çekilme olmadan, yoğunlukla tepe bölgesinde belirlenen yaygın dökülme şeklinde kendini gösterirken, erkeklerde tepe bölgesinin komple dökülmesiyle ortaya çıkmaktadır. Erken fark edilmesiyle uygulanan tedavi sonucu saç dökülmesi yavaşlatılabilir. Tamamen kaybedilen saçlar için ise çözüm saç ekim operasyonu olmaktadır.

 

•   Kadın Tipi Saç Dökülmesi:

 

Hem androjen hem de androjen dışı nedenlere bağlı olarak gerçekleşebilen, saçlı derinin genelinde seyrekleşme şeklinde görülen saç dökülme çeşididir. Kalıcı saç dökülme çeşidi olarak uygun tedavi şekilleriyle dökülmenin yavaşlatılması mümkün, tamamen geçmesi ise mümkün değildir. Saç ekim operasyonları kadın tipi saç dökülmesinde her zaman işe yaramasa da son çözüm saç ekim operasyonları olmaktadır.

 

•   Bölgesel Saç Dökülmesi:

 

Saçkıran, saç derisi mantarları, sürekli aynı yerden saç koparma gibi çeşitli hastalıkların yanı sıra yanık, kesik ve kazalar da bölgesel dökülmelere sebep olabilmektedir. Bununla birlikte şakaklarda açılmalar, ön saç çizgisinde gerileme gibi bazı durumlarda bölgesel dökülmelere sebep olur. Hastalıklar nedeniyle ortaya çıkan bölgesel dökülmeler, hastalığın tedavisinin ardından kendiliğinden dururken, çeşitli kazalar sebebiyle oluşmuş bölgesel dökülmelerin tedavisinde saç ekiminde faydalanılabilir. Bazı kişilerde genetik saç dökülmeleri alın çizgisinde gerileme ya da yalnızca tepe bölgesinde açılma yaratabilmektedir. Bu ve benzeri durumlarda da hasta uygunsa bölgesel saç ekiminde gidilir. 

 

 

•   Yaygın Saç Dökülmesi:

 

Büyüme fazındaki saçlar ani gelişen ateşli hastalıklar, stres yaratan durumlarda birden dinlenme fazına geçerek dökülme nedeni olabilmektedir. Bazen çeşitli hastalıklar sonucu, yanlış uygulanan diyetler, ilaçlar, vitamin eksiklikleri de bölgesel saç dökülmesinin nedenleri olabilmektedir [6]. Saçlar aniden döküldüğü için genelde fark edilmez; ancak gerekli görülen tedavi uygulandığında saçlar eski haline gelebilmektedir.

 

•   Mevsimsel Saç Dökülmesi:

 

Mevsim geçişlerinde özellikle ekim ve kasım aylarında görülen saç dökülmesi çeşididir. Mevsimsel saç dökülmesinin, yaz aylarında melatoninin vücut tarafından daha az üretilmesi nedeniyle gerçekleştiği düşünülmektedir. Melatonin hormonun saç büyümesinde olumlu etkisi olduğu yönündeki tez nedeniyle güneş ışınlarının bu hormonun salgılanmasını engellediği düşünülmektedir.

 

Saç Dökülmesi Tedavi Yöntemleri

 

Saç dökülmesinin temel sebebini ortadan kaldırmak için öncelikle hastane ortamında gerekli tetkiklerin yapılması gerekmektedir. Tiroid hormonu, demir, B12 veya dökülmeyi etkileyecek diğer durumların seviyesini kontrol altına alabilmek için öncelikle kan testi yapılmalıdır. Saçlarda dökülme karşısında ilk uygulanan tedavi şekli androjen hormonlarını baskılamaya yarayan Minoksidil ve Finasterid ilaçları olmaktadır. Bu iki ilaç başlangıçta farklı hastalıklar için kullanılıyordu. Dökülme üzerinde olumlu etkisi gözlemledikten sonra FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) tarafından dökülme tedavilerinde kullanılması onaylanmıştır. Ancak her iki ilaç da saç dökülmesi tedavisinde yeterli çözüm vermemesi nedeniyle farklı yöntem arayışları ortaya çıkmıştır.

 

Saç sorunlarına çözüm olarak medikal ve besleyici ilaçların dışında PRP, saç mezoterapisi ve saç ekim operasyonları da dökülme durumunda tercih edilen yöntemler arasında sayılmaktadır. Bazı durumlarda bu yöntemler birlikte kullanılırken, bazı durumlar da ise sadece biri kullanılmaktadır. Her yöntem, dökülmenin çeşidine uygun olarak seçilmektedir.

 

1. İlaç Tedavisi

Saç dökülmesinini sebebine göre tedavisi değişkenlik gösterir. Saç dökülmesinde ilaç tedavisi dökülmeye neden olan etkeni ortaya kaldırmaya yönelik yapılabilmektedir. Metabolik veya hormonal sorunlardan kaynaklı dökülmelerde doktor kontrolü ile ilaç tedavisine gidilirken, genetik kaynaklı androgenetik alopesi gibi dökülmelerde testosteronun verdiği zararlı etkiyi baskılayan ilaç ile tedaviye gidilebilir ancak genetik saç dökülmelerinde ilaçla tedavi dökülmeyi durdurmaz ancak düzenli ve kontrollü bir tedavi ile özellikle erken yaşlarda saç dökülmesi önemli ölçüde yavaşlatılabilmektedir. 

2. Vitamin ve Takviye Edici Gıdalar

Yalnızca vitamin eksikliği ve sağlıksız beslenme sebebiyle ortaya çıkan saç dökülmelerinin yanı sıra bu durum her  dökülme çeşidi için önemli bir etkiye sahiptir. Saç köklerinin iyi beslenmesi dökülmeleri yavaşlatır. Saç dökülmesi yaşayan kişinin öncelikle kan testi ile yapılan tetkik sonrasında doktor onay ve kontrolünde saçlarının güçlenmesi ve beslenmesi amacıyla sağlıklı beslenme diyeti ve vitamin desteği alması sağlanabilmektedir. Kan testi ve doktor kontrolü olmadan alınan vitaminlerin olumsuz etkiye neden olabileceğini ya da etkisiz kalabileceğini unutmayın. 

3. PRP

Prp (Trombositten Zengin Plazma) Kişinin kendi kanının sentifürüj işlemi sonrasında aktifleştirilmiş trombositlerle birlikte saç dökülmesinin yaşandığı bölgeye enjekte edilmesidir. Hücre yenileyici özelliğe sahip prp yöntemi, vücudun kendi iyileştirme gücünü kullanılır. Saç dökülmesi tedavisi için de sıklıkla kullanılan PRP yöntemi, saçları güçlendirerek dökülmenin önüne geçmeyi amaçlar. PRP işlemi her hasta için farklı seanslandırılıyor olsa da genellikle sağlıklı bir etkinin görülebilmesi için aylık periyodlarda 3 seans gerçekleştirilmesi etkisinin fark edilir olması açısından önemlidir. Prp işlemi 30 dakika içerisinde tamamlanan kolay bir işlemdir hasta daha sonra günlük yaşamına devam edebilir. 

PRP uygulaması, saç köklerinin güçlenmesine ve yenilenmesine yardımcı olur ancak genetik saç dökülmesi gibi kalıcı saç dökülmesi çeşitlerini durdurmaz. 

4. Saç Mezoterapisi:

Saç mezoterapisi kişinin saçlarının güçlenmesi için gerekli olan vitamin ve benzeri ilaçlardan hazırlanır. Saç köklerine enjekte edilen vitaminler köklerin beslenmesini ve güçlenmesini sağlar. Mevsimsel saç dökülmesi sorunları, stres kaynaklı dökülmeler, beslenme bozukluğu sebebiyle yaşanan yoğun saç dökülmeleri gibi durumlarda oldukça etkili olan saç mezoterapisi direkt tedavi edici değildir. Genetik kaynaklı dökülmelerde dökülme hızını yavaşlatıcı etkiye sahiptir. Genellikle tek seans şeklinde uygulanan saç mezoterapisinin etkisini göstermesi 3-4 ay sürebilmektedir. 

 

5. Saç Ekimi:

Kalıcı saç dökülmesi sorununda önerilen bir tedavi yöntemi olan saç ekimi operasyonlarında, kişinin donör bölgesindeki saç köklerinin yoğun ve güçlü olması da önemlidir. Genetik saç dökülmesinin kesin bir tedavisi bulunamadığı için saç ekimi uygulaması ideal çözüm sunmaktadır. Ense bölgesinden alınan kıl kökleriyle yapılan saç ekiminde ekilen saçlarda tekrar dökülme yaşanmaz bu da saç dökülmesi sebebiyle ortaya çıkan kelleşme probleminin etkili bir çözümüdür. Saç ekimi kıl köklerinin yoğun olan bölgeden alınıp, saçsız bölgeye transfer edilmesi işlemidir. Ekilecek greft sayısına göre 8 saate kadar sürebilen saç ekimi operasyonlarında iyileşme süresi donör bölge için 3 gün iken ekim alanındaki kabukların tamamen kaybolması 10 günü bulmaktadır. FUE tekniği kullanılarak yapılan saç ekim operasyonlarında lokal anestezi kullanılmaktadır. Bu nedenle saç ekimi yaptıran kişi, işlem sırasında herhangi bir ağrı hissetmemektedir. Saç ekimi, kalıcı saç dökülmesi sebebiyle kelleşme yaşayan kişiler için etkili bir tedavidir. 

 

[ratemypost]

 


 Kaynakça:

 [1] Mukaddes Kavala ve diğerleri,”Sistemik Hastalarda Saç”, Göztepe Tıp Dergisi, Sayı 26 (3), s: 128, 2011.

[2] Ahu Yorulmaz, ''Androgenetik Alopesi'', Journal Of Comtemporary Medicine, Sayı 6 (3), s: 248, 2016.

[3] L. Yip ve Diğerleri, ''Role Of Genetics And Sex Streoid Hormones İn Male Androgenetic Alopecia And Female Pattern Hair Loss: An Update Of What We Now'', Australas J Dermatol, Sayı 52(2), s: 81-8, 2011.

[4] Cevdet Altınyazar - Özlem Bilgiç, ''Kadın Tipi Saç Dökülmesinde Tedavi'', Türkiye Klinikleri J Dermatol, Sayı 6 (4), s:16, 2013.

[5] Dr. Didem Didar Balcı, ''Androgentik Alopesi'', Türkiye Klinikleri J Dermatol, Sayı 3 (4), s: 17, 2010.

[6] Ayşe Serap Karadağ ve Filiz Topaloğlu, ''Diffüz Alopeside Tedavi'', Türkiye Klinikleri J Dermatol Special Topics, Sayı 6, s: 45-46, 2013.