saç ekiminde sedasyon

Saç ekimi operasyonu, saç köklerinin belirlenen donör bölgeden tek tek alınarak, seyrelmiş alanlara nakledilmesi/ekilmesi işlemidir. Yaklaşık 5-6 saat süren operasyon süresinde hastanın ağrı ya da acı hissetmemesi için saç ekimi lokal anestezi altında gerçekleştirilmektedir. Saç ekimi genel anestezi altında yapılmaz. Bununla birlikte saç ekiminde sedasyon kullanımı da mümkündür ancak genel anestezi gibi sedasyon da riskleri sebebiyle tavsiye edilmemektedir.  

Sedasyon, anestezi uzmanı veya sedatif ilaçları uygulama eğitimi almış doktorlar tarafından muayenehanede, ameliyathane de ya da poliklinikte uygulanmalıdır. Anestezi uygulamalarının bu konuda yetkinliği olmayan kişilerce uygulanmasının önemli riskler meydana getirebileceği bilinmelidir. (1)

Saç ekimi operasyonlarında lokal anestezi hastanın operasyon süresince ağrı yada acı hissetmemesi için yeterli bir anestezik uygulamadır, bununla birlikte jet enjeksiyon gibi yan uygulamalarla anestezik ilaçların uygulanması esnasında ortaya çıkan kısa süreli yanmalar ve acı da bertaraf edilmiş olur. 

Tıpta birçok branş için kullanılan sedasyon aynı zamanda lokal anestezi öncesi anksiyete ve gerginliği almak amacıyla da kullanılmaktadır ancak birçok doktor saç ekimi operasyonlarında sedatif ilaçların kullanımı riskini almayı gereksiz bulur. Aynı sebeplerden dolayı saç ekimi operasyonlarında genel anestezi kullanımı da tercih edilmemektedir. 

 

Nedir?


Sedasyon,  damar yolu veya solunum yoluyla verilen sedatif ilaçlar aracılığıyla hastanın reflekslerinin korunduğu kontrollü ve derinliği ayarlanabilen bir uyku halidir. Anestezi çeşitlerinden biridir ve tek başına ya da lokal anestezi için destekleyici nitelikte kullanılabilmektedir. 

Sedasyon, yaratılmak istenilen uyku halinin derinliğine göre ikiye ayrılır.(2)

  • Bilinçli Sedasyon
  • Derin Sedasyon
  •  

Bilinçli Sedasyon:

Derin sedasyona göre daha hafif bir uyku hali sağlayan bilinçli sedasyonda hastanın solunum yolu açıktır. Hasta fiziksel uyaranlar ya da sözlü komutlara cevap verebilir ancak bilinç minimal seviye de baskılıdır. Bilinçli sedatif anestezi, farmotolojik, nonfarmotolojik ya da kombine tekniklerle elde edilmektedir. 

Derin Sedasyon: 

Derin sedasyonda koruyucu reflekslerin kısmi kaybı söz konusundur. Genel anesteziye yakın bir etki gösteren derin sedasyonda bilinç artmış derecede baskılanmıştır. Solunum destekli ilerlerken hasta, fiziksel uyaranlara ve sözlü komutlara yanıt vermez. Derin sedasyon genel anesteziye yakın bir uygulamadır.  

 

Nasıl Uygulanır? 


Sedasyon uygulamaları, uygulanacak operasyona ve hastanın durumuna göre değişkenlik gösterir. Sedasyon ve genel anestezi aynı farmakolojik ajanlar ve uygulama teknikleriyle gerçekleştirilmektedir. 

Damar yolu ile uygulama en sık kullanılan yöntemdir bununla birlikte, solunum yoluyla burundan ve ağızdan verilen sedatif ilaçlarla da uygulanabilmektedir. 

Damaryolu ile uygulamada, kateter yardımıyla hastanın damar yolu açılır ve hazırlanan sedatif ilaçlar takılan kateter aracılığıyla hastaya verilir. Bu işlem yaklaşık 1-2 dk sürmektedir. Damar yoluyla verilen ilaçların etkisi hemen kendini gösterir. Operasyon süresince ortaya çıkabilecek durumlar sebebiyle hastanın damar yolu açık bırakılır. 

  • İşlem öncesi damaryolu açılması ve operasyon süresince acil müdahaleler için açık bırakılması hastanın rahatlığı ve operasyonun güvenliği açısından önemlidir. 
  • Sedatif ilaçların uygulandığı anda, uygulama derecesine göre solunum yolu reflekslerini bozma eğilimi vardır. Bu nedenle uygulama öncesi hastanın aç olması oldukça önemlidir. 
  • Sedasyonun derecesi hastanın uyaranlara verdiği cevaplara göre şekillendirilebilmektedir.  

 

Saç Ekiminde Sedasyon Uygulaması


Saç ekimi jet enjeksiyon destekli lokal anesteziyle ağrısız ve acısız şekilde gerçekleştirilebilmektedir. Lokal anestezi de uygulama ince uçlu iğnelerle anestezik ilaçların ekim bölgesine enjekte edilmesiyle gerçekleştirilir ve bu işlem yaklaşık 4-5 dk sürmektedir. Bu süreçte hasta jet enjeksiyon sayesinde iğnenin acısını çok daha az hisseder. 

Saç ekiminde lokal anestezi oldukça yeterlidir ve hastanın operasyon süresince ayık ve kendinde kalmasını sağlarken, işlem yapılan bölgede ise acı ya da ağrı hissi blokaj altındadır. Saç ekiminde sedasyon uygulaması genel anesteziye yakın uygulama şekli ve riskleri nedeniyle önerilmemektedir. 

Bununla birlikte

  • fobi derecede yoğun operasyon korkusu yaşayan kişilerde,
  • teşhisli anksiyete ve panik atak hastalığı olan kişilerde

saç ekimi operasyonu için de sedasyon uygulaması gerçekleştirilebiliyor olsa da hasta ve hasta yakınları tarafından bunun genel anestezi almaya benzer önemli riskler içerdiği bilinmelidir. 

 

Riskleri


Sedasyon, hastanın reflekslerini etkileyen bir anestezi tipidir ve dolayısıyla her anestezi de olduğu gibi kendine özgü riskleri vardır. En sık karşılaşılan riskler arasında solunum yolu ile alakalı yaşanabilecek sorunlar vardır.  Uykuya meyil eden hastanın sedatif ilaçların etkisiyle en kolay kaybettiği refleksi solunum refleksleridir. 

Bu ve benzeri sorunların yaşanmaması için sedasyon öncesi, sonrası ve operasyon esnasında hastanın durumu sürekli olarak kontrol altında tutunmalıdır.

 

Kaynakça:
  1. E.Akçaboy, Z.Akçaboy, Ankara Numune Hastanesi, Anestezi Kliniği, Ankara
  2.  S.Ay, M.Öztürk, 2000 bilinçli sedasyon, Cumhuriyet Üniversitesi

    Dişhekimliği Fakültesi Dergisi Cilt 3, Sayı 2


İletişim