Donör bölgeden alınan saç köklerinin, saçsız alana nakledilmesiyle gerçekleştirilen saç ekiminde gerek cerrahi müdahale gerek doktorun teknik hatası, gerekse de hastanın fizyolojik faktörlerine bağlı olarak çeşitli yan etkiler görülebilir. Saç ekiminin yan etkileri kişiye göre değişse de ödem, kanama, asimetri, folikülit, kabuklanma, kaşıntı, hıçkırık, hissizlik, greftlerin yerinden ayrılması ve donör bölgede dökülme en çok görülen etkiler arasında yer alır.

Saç ekimi diğer estetik uygulamalara göre
komplikasyon oranı düşük bir operasyon olsa da cerrahi bir müdahale olması
nedeniyle çeşitli yan etkilere yol açabilmektedir. Bu yan etkiler her ne kadar
önlenebilir ve tedavi edilebilir nitelikte olsa da hasta, ekim öncesi oluşma
ihtimali bulunan tüm riskler ile ilgili bilgilendirilmelidir. Aynı şekilde hasta
da varsa kullandığı ilaçları ve hastalıkları ekim doktoruyla paylaşmalıdır. Ayrıca
saç ekiminin yan etkileri her kişide aynı olmayacağı ve bir kişide birden fazla
yan etkinin görülebileceği de unutulmamalıdır.

Saç Ekimininde Oluşabilecek Bazı Riskler 

  1. Ödem
  2. Kanama
  3. Kabuklanma
  4. Kaşıntı
  5. Folikülit
  6. Hıçkırık
  7. Hissizlik
  8. Asimetri
  9. Greftlerin
    Yerinden Ayrılması
  10. Donör
    Bölgede Dökülme

Maddeler halinde sıralanan bu yan
etkilerin görülme sıklığı, kişinin vücut direncine, metabolizmasına bağlı
olarak değişiklik gösterebilir. Bazıları ekim sonrası sorunsuz bir prosedür
yaşarken, bazıları birini veya bir kaçını bir arada yaşabilir. Önemli olan söz
konusu bu etkilerin geçici bir durum olduğunun unutulmaması ve hastanın stres
yapmamasıdır.

Ödem

Ödem, saç ekiminin yan etkileri arasında en sık görülen durumlardan biridir. Ekim sonrası yüzde, alında ve gözde meydana gelebilir. Sıklıkla ekim alanını uyuşturmak ve kafa derisi ile kafatası arasında boşluk oluşturmak için, ekim alanına enjekte edilen serumdan kaynaklanır. Kafa derisine enjekte edilen serum, yer çekiminin etkisine bağlı olarak yüze doğru inmeye başladığından ortaya ödem çıkar [1]. Ekim yaptıran hemen herkeste görülen ödem, geçici ve ağrısız bir durum olduğundan endişe edilmesine gerek yoktur. Ancak eğer ödem, 3-5 gün içinde geçmiyor, beraberinde üşüme, ağrı, ateş ve titreme yapıyorsa, ekim doktoru kesinlikle bilgilendirilmelidir.

Kanama

Saç ekiminin yaygın yan etkilerinden biri de kanamadır. Ekim yapılan saçlı deri kılcal damarlar bakımından yoğun bir alan olduğundan, kökler alınırken de ekilirken de kanama olur [2]. Ancak ekim sonrası ortaya çıkan kanamanın farklı nedenleri olabilmektedir. Saç ekiminin yan etkileri arasında sık görülen kanama, vurma, çarpma sebebiyle ortaya çıktığı gibi kan basıncını arttıran bir aktiveten ya da kan sulandırıcı etkisi olduğu bilinen ilaçlardan dolayı da meydana gelebilir. Sigara ve alkol kullanımı da kanda oksijen taşımını azalttığı için kanamayı ortaya çıkarabilir. Kanamanın yoğunluğu kişiye göre değişse de 3-4 gün içerisinde geçer ve ağrı durumu yaratmaz.

Okudunuz mu?
Kanamayla ilgili daha detaylı bilgi için ”Saç Ekimi Sonrası Kanama” başlıklı makaleyi okuyabilirsiniz.

Kabuklanma

Saç ekiminin yan etkileri arasında gösterilse de kabuklanma aslında
iyileşme sürecinin bir parçasıdır. Ekim yapılan saç köklerinden sızan kanın
kurumasıyla oluşur. 3. Günün ardından gerçekleştirilen ilk yıkama işleminden
sonra yaklaşık 15 gün boyunca her gün devam eden yıkama işlemiyle ise kolayca
ortadan kalkar. Kabuklar ekim bölgesini nemsiz bırakıp, yeni ekilen saçların
sağlıklı bir şekilde uzamasına engel olduğundan saçlı derinin bu kabuklardan
arınması gerekir. Bu nedenle yıkama işlemi kabuklanma süreci için oldukça
önemlidir. Yanlış bir hareket ekim bölgesine zarar verebileceği için oluşan
kabukların kesinlikle koparılmaması gerekmektedir.

Kaşıntı

Kabuklanma gibi ekim sonrası kaşıntı da saç ekiminin yan etkileri arasında gösterilse de iyileşme süreciyle ortaya çıkar. Ekim bölgesinde gerçekleştirilen kesilerin kabuklanıp, bölgeyi nemsiz bırakmasıyla oluşan kaşıntı, kökün yanlış alınması, ekim bölgesinin enfekte olması ve kullanılan şampuan ve bakım ürünlerinin alerji yapması gibi durumlardan da kaynaklanabilmektedir. Sıklıkla ekim sonrası ilk 2 hafta görülen kaşıntı, geçici bir durum olduğu için endişe edilmemelidir. Doktor tarafından önerilen kaşıntı azaltıcı ilaçlarla rahatlıkla geçebilmektedir.

Kıl Kökü İltihabı (Folikülit)

Kıl kökü iltihabı
özellikle şok dökülme sonrası saçların yeniden uzamasıyla ortaya çıkar. Ekimden
sonra yaklaşık 2. veya 3. ayda ortaya çıkan folikülit, ekim bölgesinde kullanılan
antibakteriyel kremlerin kullanımıyla kolaylıkla geçebilen bir yan etkidir [3].

Hıçkırık

Hıçkırık saç ekiminin yan etkileri arasında oldukça nadir görülen bir
durumdur. Ekim sonrası yüzde 4 oranında yaşandığı tespit edilmiştir.  Ekim sırasında ya da ekimden
çok kısa bir süre sonra, aşırı kaygılı ve heyecanlı hastalarda, volümlü nefes
almaya bağlı olarak diyafragmın uyarılması nedeniyle oluşur [4]. Yaklaşık 3-4
gün içinde kendiliğinden geçer.

Hissizlik

FUT yöntemiyle yapılan ekim operasyonlarında hissizlik sık görülen bir
yan etkiyken, bugün kullanılan FUE ile hissizlik daha az gözlemlenmektedir. Ekim
bölgesine uygulanan anestezi etkisiyle ortaya çıkan hissizlik, çoğunluklu 24
saat sürse de baz kişilerde geçmesi 6-12 ayı bulabilmektedir [5]. Özellikle donör bölgede daha sık gözlemlenmektedir.

Asimetri

Saçların yanlış yöne doğru uzaması ile ön saç çizgisinin bozulması da
ortaya çıkan yan etkilerden biridir. Ön saç çizgisinin yeniden dizaynında
yapılan bir hata ya da yanlış açılan bir kanal, asimetrik problemlerin en
birinci nedenidir. Saç nakli sırasında oluşabilecek asimetrileri önlemek için,
saçın yapısı, dökülme düzeyi göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle ön saç
çizgisi belirlenirken, hastanın da onayı alınmalıdır [6]. Saç ekimi sonrası asimetrik bir problemle karşılaşılması durumunda ise düzeltme için tekrar saç ekimi operasyonu yapılması gerekmektedir.

Greftlerin Yerinden Ayrılması

Greftlerin yerinden ayrılması, daha çok operasyonun ilk üç gününde yaşanan bir yan etkidir. Yeni ekilen saç kökleri henüz tam olarak yuvalarına yerleşemediği için herhangi bir nedenden dolayı travma yaşayan saç kökleri, yerinden ayrılabilir. Bu nedenle özellikle ilk 3 gün ekim bölgesine oldukça hassas davranılmalıdır. Eğer greft yerinden ayrılmışsa, vakit kaybedilmeden, önce az tuzlu bir suya konulmalı, ardından ekim merkezine gidilerek tekrardan eski yerine yerleştirilmelidir.

Donör
Bölgede Dökülme

Saç ekiminin yan etkileri arasında görülen durumlardan biri de donör bölgede görülen görülen dökülmedir. Çok sık rastlanmasa da ekimden yaklaşık 6 hafta sonra, kan akışının azalmasına bağlı olarak gelişir ve 3-4 ay içinde kendiliğinden düzelir. Çıkması uzun süren durumlarda minoksidil kullanımıyla saçların çıkışı hızlandırılır.

Göz Attınız mı?
Saç ekimi başarısını etkileyen etkenlerden biri de donör bölge olarak kullanılan alandaki kıl köklerinin yoğunluğudur. Konuyla ilgili detaylı bilgi için ”Saç Ekiminde Donör Bölge” başlıklı makaleye göz atabilirsiniz.

Saç Ekimi
Sonrası Nadir Görülen Yan Etkiler

Ekim sonrası görülme ihtimali oldukça nadir olan yan
etkileri ise şu şekilde sıralayabiliriz.

Enfeksiyon

Ekim operasyonlarında FUE yönteminin
kullanılmasından bu yana enfeksiyon riski neredeyse hiç olmamaktadır. Ekim
sırasında temiz operasyon odası, tek kullanımlık malzemeler; ekim sonrası düzenli
antibiyotiklerin kullanılması, ekimin FUE ile yapılması enfeksiyon riskini
düşürür.

Pigment Değişimi

Saç ekiminden sonra
hastanın gerekli özeni göstermemesinden kaynaklı olarak donör bölgede pigmen
değişkliği görülebilir. Özellikle ekimden sonra ilk 1 ay, ekim bölgesini
güneşten yeterince koruyamamak, pigmen değişikliğine yol açabilir. Dolayısıyla
hastanın doktor tarafından önerilen tüm kuralları yerine getirmesi önemlidir.

Nekroz

Saç ekiminin yan etkileri içerisinde oluşma ihtimali
en nadir ve ciddi olan etkidir. Deri altında küçük morartılar şeklinde ortaya çıkar. Ekim sırasında  kanamayı minimuma düşürmek için saçlı deriye uygulanan solüsyonlarda yüksek miktarda adrenalin kullanılması, en etkili nedenlerinden biri olsa da greftlerin sık ekilmesi, kanalların geniş ve derin açılması, aşırı ve uzun süre sigara içiminden de kaynaklanmaktadır. Nekroz gelişiminden şüpheleniliyorsa, vakit kaybedilmeden ekim doktoruna başvurulmalıdır.

Kist

Saç ekiminin yan etkilerinden biri de hem donör
bölgede hem de alıcı alanda oluşma ihtimali bulunan kistlerdir. Ekim sırasında
donör bölgeden çıkarılan saç köklerinin tam alınamamasından veya köklerin çok
derine yerleştirilmesinden kaynaklanmaktadır. Bazen de yanlışlıkla iki kökün üst üste ekilmesi de kisti oluşturan durumlardan biridir. Kistin oluşması durumunda ise
kist açılmalı ve içi boşaltılmalıdır [7].

Sınırlı Saç Büyümesi

Saç ekiminin nadir görülen yan etkilerinden biri de saçların sınırlı saç büyümesidir. Greftlerin dışarıda çok uzun süre bekletilmesi, kanalların birbirine çok yakın açılması ve sık bir ekimin yapılması saçların büyümesine neden olmaktadır. Saçların yetersiz çıkması durumunda, donör bölgenin verimine bağlı olarak yeniden bir saç ekimi planlaması yapılabilir.

Saç Ekiminde Yan Etki Oluşumunun Önüne Geçilebilir Mi?

Saç ekiminin yan etkileri çeşitli faktörlere bağlı
olarak gelişebildigi için tamamıyla önüne geçmek pek mümkün değildir. Saç
ekiminin cerrahi yan etkileri olduğu kadar, doktor hatası ve hasta ihmalsizliği
kaynaklı yan etkileri de olabilmektedir. Kaşıntı, kanama, ödem gibi cerrahi yan
etkileri engellemek mümkün değilken, diğer yan etkiler doktor ve hastanın
gösterdiği özen neticesinde gözlemlenmeyebilir. Bunun için hastanın belli başlı
faktörlere dikkat etmesi gerekmektedir.

  1. Tecrübeli doktorlar ve sağlık bakanlığı onaylı ekim
    merkezleri tercih edilmelidir.
  2. Ekim öncesi ve sonrası verilen tüm talimatlar yerine
    getirilmelidir.
  3. Kalp hastalığı, kanser veya hepatit B, C gibi
    rahatsızlığı bulunan kişilerin ekimden önce kendi doktorundan onay alması
    gerekmektedir.
  4. Ekim doktoru, daha önce yaşanılan hastalıklar ile
    ilgili bilgilendirilmelidir.
  5. Hasta sürekli bir ilaç kullanmak zorundaysa da ekim
    doktorunu bilgilendirmelidir.

Saç ekimi sonrası oluşma ihtimalleri bulunan, saç
ekiminin  yan etkilerin çoğu önlenebilir
ve tedavi edilebilir niteliktedir. Bu nedenle herhangi bir problemle
karşılaşılması durumunda strese kapılmadan ekim doktoruna başvurulmalıdır. Oluşma
ihtimali bulunan yan etkiler dışında ekim yaptırmayı düşünen çoğu kişi, saç
ektirmenin herhangi bir başka bir duruma neden olup olmadığını da merak
etmektedir.

Saç Ekimi
Beyin Dokusuna Zarar Verir Mi?

Hayır, saç ekimi beyin dokusuna zarar vermez. Saç
ekiminin gerçekleştirildiği yüzey derinin dermis bölgesinde gerçekleştirilmektedir,
dolayısıyla beyin dokusuna ulaşması imkansızdır.

Saç Ekimi
Kanser Yapar Mı?

Saç ekiminin kanser yaptığına dair yayınlanmış
herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Yapılan araştırmalar kanserin genetik
veya uzun süre sağlıksız beslenmekten, çevre kirliliğinden ve genetiği
değiştirilmiş besinlerden kaynaklandığı yönündedir.

Kaynakça

 

[1] Murat Küçüktaş, ”Saç Ekimi Uygulamalarında Görülen Komplikanlarve Hasta Yönetimi”, Türkiye Klinikleri J Cosm Dermatol-Special Topics, Sayı 10 (2), s: 144, 2017.

[2] Eswari Loganathan ve Diğerleri, ”Complications of Hair Restoration Surgery: A Restrospective Analysis”, İnt J Trichology. Sayı 6 (4), s: 170, 2014.

[3-4] S. Sandro, AJ. Ve Diğerleri, ‘’ Surgical complications in hair transplantationa series of 533 procedures’’ Aesthet Surg J, Sayı 29, S:72-6, 2009.

[5] MD. Brown ve Diğerleri, ‘’ Extensive keloids following hair transplantation’’ J Dermatol Surg Oncol, Sayı 16, s: 868, 1990.

[6] MA. Shiffman ve Diğerleri, ‘’ Managing Complications in Hair Restoration’’ Hair Transplant 360 Advances, Techniques, Business Development Global Perspectives, Sayı 3, s: 364, 2014.

[7] Bülent Çığşar ve Diğerleri, ‘’Saç Ekimi Komplikasyonları ve Tedavileri’’, Türkiye Klinikleri J Dermatol-Special, Sayı 5 (3), s:40, 2012.