Saç klonlama saçlı deriden biyopsiyle alınan kılın, laboratuvar ortamında kültüre edilip çoğaltılmasının ardından, saç kaybı olan bölgeye ekilmesiyle gerçekleştirilmesi beklenen geleceğin saç ekimi yöntemidir. Saç ekiminin geleceği olarak görülen klonlama ile donör bölgeye bakılmaksızın istenilen yoğunlukta ekimler yapılmasına olanak tanıyacaktır. Yapılan araştırmalar hayvanlar üzerinde yapılan deneylerde başarılı sonuçlar veren klonlama işleminin, insan saçı üzerinde yapılan çalışmalarda ise, uyum ve tekrarlanabilirlik konusunda sorunlar devam etmektedir. Bununla birlikte bu alana yapılan önemli yatırımlar ve yeni araştırma imkanları sayesinde saç klonlamanın kısa bir süre içerisinde hayatımıza girmesi beklenebilir. 

Gelecek vaat eden saç ekimi yöntemlerinden biri olarak saçların klonlanması, tek bir hücreden çok sayıda kıl kökü üretilebilmesine imkan vereceği için özellikle saç ekimi için uygun olmayan kişilere, yeni saçlara sahip olma şansı verecektir. Klonlama yöntemi mevcut tek bir saç köküyle, yüzlerce yeni saç üretilmesini sağlayacağından, saç ekiminde donör bölgeye olan ihtiyacın ortadan kaldırmayı vaat eden bir yöntemdir.  Saç köklerinin çoğaltılabilmesi donör bölgeye ihtiyaç duyulmadan, yoğun ve ihtiyaca uygun ekimler yapılabilecektir. 

Peki, saç klonlama hakkındaki çalışmalar şuan ne durumda… Öncelikle klonlama ile ilgili bazı bilgilere yer verelim. Yapılan akademik çalışmalardan da bahsedeceğiz.

Klonlama Nedir?


Klonlama, temel olarak aynı gene sahip bir hücrenin, organizmanın veya molekülün eşeysiz üremeyle çoğaltılmasıdır. Aynı gen yapısına sahip canlı oluşturma yöntemi olan klonlama konusunda ilk adım 1980’li yıllarda atılmış, 1997 yılında bir kuzunun kopyalanmasıyla dönüm noktası yaşamıştır. Hayvancılıktan, ilaç sanayisine, tıp alanına kadar birçok uygulama alanı olan klonlama yöntemi, saç içinde gündeme gelmiştir. 

Konu ile ilgili hazırlanmış akademik makalelerde, (1) saç çoğaltma ile ilgili çalışmalarda “saç folikülünün vitro  kültürlenmesi” yönteminin kullanıldığını dolayısıyla temelde işlemin doku mühendisliği alanına girmediğini ve saç klonlama olarak ifade edilmesinin yanlış olduğu belirtilmektedir. 

Saç Ekimi Hakkında Soru Sor, Hemen Yanıtlayalım!

Saç Klonlama Süreci


Saç klonlama, donör bölgeden bir ya da birkaç tane greftin çıkarıp, eşeysiz üreme yoluyla (organizmanın kendi genleriyle yeni bir canlı üretmesi) çoğaltılıp, standart ekim yöntemleri kullanılarak saçsız alana yerleştirilmesiyle yapılır.

Saç ekiminde klonlama yöntemi ile ilgili öngörülen süreç şu şekildedir:

Klonlanlanması istenilen kıl kökü verici alandan alınarak klonlanmanın yapılacağı laboratura gönderilir. Laboratuar ortamında çoğaltılan kıl kökleri, ekimin yapılacağı yere gönderilir. Kültürleme sırasında, gerçekleşen hücre bölünmesiyle, yeni kıl hücreleri oluşur [1]. Çoğaltılan kıl kökleri, mevcut ekim yöntemleriyle saç kaybı oluşan bölgeye ekilerek, işlem tamamlanır [2]. Laboratuar ortamında çoğaltılan saç kökü, saçsız alana ekildikten yaklaşık 11 ay sonra ise büyüme göstermiştir [3].

Avantajları

Saç kökü klonlama olarak da ifade edilen ‘’ikizleme’’ yöntemi teknolojisinin sağladığı avantajlar ve dezavantajlar tıbbi genetik biliminde sürdürülen çalışmalar ışığında öngörülen noktalardır. Dünya’da saçların klonlaması ile ilgili çalışmalar önemli mesafe kaat etse de, devam eden bir süreç olduğundan, söz konusu bilgiler yapılan çalışmalar ışığında, öngörülerden oluşmaktadır.

Saçların klonlanması ile saç oto klonlama aynı şey değildir. Saçların klonlanmasıyla karıştırılan saç oto klonlama bir aşılama tekniğidir. Vitamin, ilaç ve matriks (bağ dokusu sıvısı) karışımında olan özel formülün saç diplerine uygulanmasıyla gerçekleştirilir.
  • Donör alanı yetersiz kişiler için kesin bir çözüm olacak.
  • Saç kökleri punçlar kullanılarak çıkarılmadığından, köklerin travmaya uğrama riski minimuma inecek.
  • Donör bölgeden bir ya da birkaç saç kökü çıkarılacağından, verici alanda iz oluşma ihtimali neredeyse sıfıra düşecek.
  • Acısız bir ekim gerçekleştirilmesini sağlayan lokal anestezi ihtiyacı azalacak.
  • Ekim sırasında donör bölgeden kök çıkarma işlemi olmayacağından harcanan emek ve zaman azalacak.
  • Donör alan sınırlılığı olmayacağından, yoğun saç ekimi yapılmasını mümkün kılacaktır.
  • Ekim sonrası enfeksiyon oluşma riski düşecek.

Dezavantajları

Saç klonlama işleminin ortaya çıkaracağı komplikasyonların tamamen bertaraf edildikten sonra başlandığını düşünecek olursak bile saç ekiminde klonlama yöntemi için ön görülen en büyük dezavantajı ise yüksek maliyetli bir işlem olacağıdır.

Hücre kültürleme için gereklilikleri karşılayan laboratuvarların ve yüksek eğitimli personelin çalıştırılması, klonlama önündeki bürokratik süreçlerin ortadan kaldırılmasıdır. Ayrıca saç kökü klonlama konusunda öngörülen diğer problem ise; hangi kıl kökünün çoğaltılacağı ve çoğaltma işlemi sırasında canlı hücrelerin nasıl muhafaza edileceğinin belirlenememesidir [4].

Saç Klonlama Ne Zaman Başlayacak?


Birkaç özel şirket dünyada klonlama yöntemiyle saç ekimi teknolojisi üzerine çalışmalarını sürdürdüğünden saç kökü klonlama başladı diyebiliriz. Ancak gelecek vaat etmesine rağmen saç kökü klonlama yönteminin önümüzdeki 5- 10 yılda uygulanmaya başlaması ise oldukça zor görünmektedir [5].

Saç Klonlama Fiyatları

İleri teknolojik yatırımlar, özel eğitimli personeller ve yüksek işletim maliyetleri saç kökü klonlama fiyatları üzerinde etkili olacağından, bu işlemin fiyatlarının mevcut ekimlerden oldukça yüksek olacağı tahmin edilmektedir.

Saç kökü klonlama üzerine yazılan bir makalede, henüz hayata geçmemesine rağmen saç kökü klonlama fiyatının 15-20 bin euro arasında olacağı tahmin ediliyor. Dolayısıyla bu teknolojinin belirli ülkelerle sınırlı kalacağı da öngörülen diğer noktalardan birini oluşturuyor [6].

Başkasından Klonlanan Saç Kökü Kullanabilir Mi?

Doku mühendisliğinde kullanılan hücrelerin kaynağı otolog (kişinin kendisi), allojenik (akraba yada başkası) veya ksenojenik (başka tür) olabilir. Birçok durum için allojenik yani başkasından klonlanan hücreler kullanılabilse de saç klonlanmasında bu durum pek mümkün gözükmemektedir. Allojenik hücrelerin kullanıldığı kıl köklerini, vücudun reddetme olasılığı oldukça yüksektir. Ayrıca, vericinin saç özellikleri (renk, kıvırcık-düz, kalın-ince) hastayla eşleşme konusunda uygun olmayabilir. Elbette saçların klonlanmasında allojenik hücrelerin kullanılması da çalışmalar ışığında yıllar sonra mümkün olabilir [7].

Klonlanan Saç Nasıl Gözükecek?

Fareler üzerinde yapılan çalışmalar, klonlanan kılların diğer kıllarla uyumlu olduğunu göstermiştir. Saç kökü klonlama işleminde kişinin kendi saçları kullanıldığından, görüşler klonlama yöntemiyle saç ekimi sonrası kozmetik bakımından bir sıkıntı yaşanmayacağı yönündedir.

Saç klonlama araştırmaları tamamlanıp, çoğaltılan saç köklerinin ekimine başlandığında saç ekimi sonrası görüntüsel farkların olması beklenmemektedir. 

Türkiye’de Klonlama Yöntemiyle Saç Ekimi Yapılıyor Mu?

Saç klonlama yöntemiyle saç ekimi üzerine çalışmalar henüz kesinlik kazanmadığından, bugün dünyanın hiçbirinde yapılmıyor. Dolayısıyla klonlama Türkiye’de oldukça uzun bir zaman sonra uygulanabilir hale gelecek gibi gözükmektedir.

Kaynakça
[1] Cooley, J. (2004). Follicular cell implantation: an update on “hair follicle cloning.” Facial Plastic Surgery Clinics of North America, 12(2), 219–224. doi:10.1016/j.fsc.2004.01.003 

(2) Jerry Cooley, ‘’Follicular Cell İmplantation : An Update On ‘’Hair Follicle Cloning’’, Facial Plast Surg Clin North Am, Sayı 12 (2), s:220, 2004.

[2-3-4] Dr. Erol Koç ve Dr. Didem Dinçer, ‘’Saç Ekiminde Kök Hücre Tedavisi ve Klonlama’’, Türkiye Klinikleri J Cosm Dermatol-Special Topics, Sayı 3 (4), s: 33, 2010.

[5] Jerry Cooley, ‘’Follicular Cell İmplantation : An Update On ‘’Hair Follicle Cloning’’, Facial Plast Surg Clin North Am, Sayı 12 (2), s:219-24, 2004.

[6] Dr. Erol Koç ve Dr. Didem Dinçer, ‘’Saç Ekiminde Kök Hücre Tedavisi ve Klonlama’’, Türkiye Klinikleri J Cosm Dermatol-Special Topics, Sayı 3 (4), s: 34, 2010.

[7] [1] Jerry Cooley, ‘’Follicular Cell İmplantation : An Update On ‘’Hair Follicle Cloning’’, Facial Plast Surg Clin North Am, Sayı 12 (2), s:222, 2004.

[8] İbrahim Paçacı, ‘’Klonlama ve Kök Hücre Çalışmalarının İslâm Dini Açısından Değerlendirilmesi’’, https://dergipark.org.tr/download/article-file/153812

Sık Sorulan Sorular

Klonlama Nedir?

Klonlama, kopyalama anlamını taşımakla birlikte biyolojide gen kopyalaması yöntemiyle genetik olarak özdeş bir veya daha fazla hücre üretme işlemidir. Biri diğerine genetik bakımdan özdeş hücre ya da yapılara klon denir.

Saç Klonlama Başladı mı?

Hayır. Saç klonlama ile ilgili araştırmalar devam etmektedir. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar belirli oranda başarılı olsa da insan saçı üzerinde yapılan çalışmalarda bazı sorunlar yaşanmaya devam etmektedir.

Saç klonlama ne zaman başlayacak?

Saç klonlama konusunda Ar-ge çalışmalarına önemli yatırımlar yapılmaktadır ancak devlet tarafından onaylanmış hücre kültürlendirmesi geliştirmenin maliyetleri de yüksektir. İyi üretim için loboratuvarların geliştirilmesi ve yüksek eğitimli personel ihtiyacı, saç klonlama sürecinin ulaşılabilir şekilde başlaması için daha önümüzde çok zaman olduğunu göstermektedir. 

Saç klonlama nerede yapılıyor?

Daha deney aşamasında olan saç klonlama işlemi, bugün yalnızca bu alanda araştırma yapan laboratuvarlar da Ar-ge çalışmaları için sınırlı sayıda gerçekleştirilmektedir. Saç klonlama yöntemiyle saç ekimi henüz dünyadaki herhangi bir merkezde yapılmaya başlanacak aşamaya gelmemiştir.

Saç klonlama ile saç ekimi mümkün mü?

Hayvanlarda yapılan deneylerde alınan başarılı sonuçlar, saçları çoğaltarak saç ekimi yaptırılabilmesinin mümkün olabileceğini göstermiştir ancak insanlar üzerinde yapılan deneylerde tekrar edilebilirlik, maliyet yüksekliği ve folikül hücresinin seçimi ile alakalı sorunlar yaşanmaktadır. Teorik olarak mümkün görünen saç klonlama ile saç ekimi uygulamasının pratikte uygulanabilir olması zaman alacaktır. 

Klonlama Caiz Mi?

Klonlama insanın yaradılış amacına uygun ve insan sağlığının yararına olması, insan onurunun zedelenmemesi; aile, akraba, sosyal ve ekolojik yapıyı bozmaması; kişilik haklarına tecavüz edilmemesi durumunda caizdir. Klonlamanın özellikle nesli tükenmekte olan hayvanların çoğaltılması, ilaç imalatı amacıyla bakteri, bitki, hayvan klonlanmasında da dinen herhangi bir sakınca bulunmamaktadır. İslam Konferansı Teşkilatı da bu alanda yapılan klonlama çalışmalarının caiz olduğunu kabul etmiştir. Dolayısıyla saç klonlanması da İslam değerleri nezdinde caizdir. İnsan kopyalanması bakımından ise dinen kesin bir hüküm bulunmasa da insan Kuran’a göre, saygın bir varlık olduğundan, deney aracı olarak kullanılması caiz bulunmamaktadır [8].

Saç klonlama son durum değerlendirildiğinde, klonlamanın sağlamlığı ve tekrar edilebilirliği üzerinde bir takım sorunlar olduğu yönündedir. Ar-ge çalışmaları devam etse de sağlık açısından da güvenli olup, olmadığı kesinleşmediğinden, klonlama işlemi deney aşamasında kalmaktadır.

Saç Ekiminde Sedasyon
Saç Ekiminde Sedasyon

Saç ekimi operasyonu, saç köklerinin belirlenen donör bölgeden tek tek alınarak, seyrelmiş alanlara nakledilmesi/ekilmesi işlemidir. Yaklaşık 5-6 saat süren operasyon süresinde hastanın ağrı ya da...

Saç Ekimi Ne Kadar Sürer?
Saç Ekimi Ne Kadar Sürer?

Saç ekimi Ne Kadar Sürer? Saç ekimi yöntemine ve ekilecek greft sayısına göre değişebilmekle birlikte yaklaşık 4 ile 9 saat arasında sürmektedir. Saç ekimi operasyonu yaptıracak olan kişiler...

Saç Ekim Yöntemleri
Saç Ekim Yöntemleri

Günümüzde FUE, mikro fue, safir fue ve DHI (choi) gibi birçok farklı isimle anılan saç ekim yöntemleri olmakla birlikte, mantık olarak bir tane saç ekim yöntemi vardır. Operasyon sonrası meşakkatli...

Mikromotor FUE Saç Ekimi Nedir?
Mikromotor FUE Saç Ekimi Nedir?

Mikromotor FUE saç ekimi, saç köklerinin donör bölgeden mikromotor yardımıyla otomatik çıkarılmasıdır. Saç köklerinin gevşetilmesi için kullanılan piyasemenin otomatik dönmesini sağlayan motor, FUE...

Perkutan Saç Ekimi Nedir?
Perkutan Saç Ekimi Nedir?

Perkutan Saç Ekimi Perkutan saç ekimi, donör bölgeden toplanan saç köklerinin yerleştirileceği yuvaların, klasik saç ekiminden farklı olarak, düz değil de yuvarlak kesiler şeklinde oluşmasını...

PRP Saç Tedavisi
PRP Saç Tedavisi

PRP Saç Tedavisi PRP saç tedavisi son zamanlarda saç problemleri karşısında sık uygulanan bir yöntem haline gelmiştir. Önceleri ortopedi ve diş cerrahisinde kullanılan PRP, bugün kozmetik ve...